Wszystkie ilustracje zamieszczone na podstronie są własnością firmy Nikon.
Opracowane zostały przez Pawła Dume specjaliste marki Nikon.

Jednym z najważniejszych typów zdjęć pamiątkowych są zdjęcia grupowe i w fotografii, choćby były to tylko dwie osoby, to już możemy mówić o grupie. Jak optymalnie wykonać takie zdjęcie?

Jeżeli grupa jest jedynym tematem zdjęcia to sprawa wydaje się prosta, ustawiamy dość ciasny kadr, ostrość ustawiamy na fotografowane osoby i wykonujemy zdjęcie. Ale gdy zdjęcie przedstawia nas w jakimś charakterystycznym miejscu to warto, aby zarówno my, jak i fotografowane miejsce było rozpoznawalne.

A co w sytuacji gdy sami chcemy być obecni na zdjęciu? Najprościej ustawić aparat na statywie, uruchomić samowyzwalacz i zanim wyzwoli się migawka znaleźć się w kadrze, najczęściej mamy na to 10 sekund. Inną możliwością jest użycie pilota i wyzwolenie aparatu z opóźnieniem, tak aby mieć czas na ukrycie urządzenia (taka funkcja jest dostępna np. w lustrzance D40 firmy Nikon).

Co poradzić gdy brak statywu? Wtedy pozostaje nam poprosić kogoś o pomoc. Ale jak wskazuje praktyka, zdjęcia wykonane w ten sposób wyglądają różnie ;), czasem możemy nawet nie znaleźć się na fotografii.

Przy komponowaniu zdjęcia grupowego mogą pomóc programy tematyczne z tzw. Asystą, dostępne w niektórych modelach aparatów. Polega to na tym, że na wyświetlaczu pojawiają się kontury w które należy "wpasować" fotografowane osoby. Dla początkujących amatorów fotografii to duże ułatwienie. Dodatkowo obecne linie pomogą zachować piony fotografowanych przy okazji budynków, (programy z asystą występują np. w aparatach cyfrowych Coolpix Nikona).

czasem zdjęcia wyglądają "krzywo", to najczęstszy błąd kompozycji

program z asystą ułatwia zadanie, zdjęcie jest poprawne

W sytuacjach takich, jak przyjęcie, spotkanie z przyjaciółmi przy kolacji, zazwyczaj warunki oświetleniowe nie należą do komfortowych. Zawsze światła jest za mało, aby zrobić dobre zdjęcie. Większość zdjęć tego typu wykonujemy z lampą błyskową i wyglądają one, jak to poniżej.

zdjęcie z lampą błyskową

Pomimo, że było robione w pomieszczeniu jasno oświetlonym wyszło jakby było tam zupełnie ciemno. Otrzymujemy taki efekt, ponieważ aparaty w trybie automatyki w momencie uruchomienia lampy błyskowej ustawiają czas naświetlania na tzw. czas synchronizacji z lampą błyskową, który jest dość krótki. Powoduje to "wycięcie" światła zastanego. Czy można to naprawić? Tak, w lepszych aparatach kompaktowych znajdziemy specjalny program tematyczny "zdjęcia we wnętrzach/impreza/przyjęcie", w takim trybie aparat tak dobiera parametry ekspozycji, aby uzyskać efekt widoczny poniżej (w przypadku aparatów Nikona serii Coolpix, taki program tematyczny mają aktualnie dostępne modele).

program tematyczny "zdjęcia we wnętrzach/impreza/przyjęcie"

Nastawiając ręcznie parametry ekspozycji należy podnieść czułość i nieco wydłużyć czas naświetlania. Przy tym ostatnim należy pamiętać o możliwości poruszenia aparatem, co doprowadzi do rozmazania całego zdjęcia. Na pewno przyda się stabilizacja obrazu. A przy dłuższych czasach konieczny będzie statyw. Trzeba tylko koniecznie poprosić osoby pozujące do zdjęcia o nie poruszanie się w czasie ekspozycji. Gdy fotografujemy sceny w ruchy, np. taniec, zazwyczaj światło lampy błyskowej "zamrozi" tylko tańczących, a lekko rozmazane tło doda plastyczności i dynamiki do zdjęcia. W sytuacjach gdy w pomieszczeniu jest ciemno i nie da się włączyć dodatkowych świateł musimy pogodzić z się z faktem, że zdjęcia będą wyglądały, jak na pierwszym przykładzie.

Pięknymi widokami zachwycał się chyba każdy, niekoniecznie trzeba jechać w góry, aby chcieć uwiecznić wszystko dookoła i najchętniej - na jednym zdjęciu. Właśnie w takich sytuacjach sprawdzają się panoramy. Niekoniecznie muszą obejmować obszar dookoła nas czyli 360°, może to być tylko wycinek.

Aby uzyskać panoramę, która zostanie później zmontowana na komputerze, musimy wykonać serię zachodzących na siebie zdjęć. Aparaty wyposażone w funkcję "Panorama" wspomagają wykonanie tych zdjęć, wyświetlając w postaci półprzezroczystego obrazu poprzednie zdjęcie, tak aby łatwo i precyzyjnie można było dopasować kolejne ujęcie (funkcję "Panorama" zawierają np. aparaty kompaktowe Nikona).

wyświetlanie poprzedniego zdjęcia ułatwia wykonanie kolejnej części panoramy

Jednak należy zaznaczyć, że precyzyjne wykonanie dobrego zdjęcia panoramicznego wymaga użycia statywu, szczególnie gdy zamierzamy wykonać duże powiększenie. W pierwszej kolejności zerujemy położenie głowicy w statywie i ustawiamy go tak, aby przy obrocie aparat zachował poziom. Nawet najprostszy statyw spełni w tym przypadku swoje zadanie. Wiele statywów ma wbudowane poziomice ułatwiające jego ustawienie.

zdjęcia składowe panoramy

Fotografując lustrzanką nie będziemy mieli "wsparcia" w postaci podświetlania poprzedniego zdjęcia, ale to nie znaczy, że nie możemy wykonać panoramy. W tym wypadku nie obędzie się bez statywu, ale za to uzyskane efekty dadzą dużą satysfakcję autorowi. Każdy program do montażu panoram powinien sobie bez problemu poradzić z serią prawidłowo wykonanych zdjęć.

Gdy robimy zdjęcia "z ręki" musimy liczyć się z tym, że na już zmontowanej panoramie widać będzie zniekształcenia obrazu "na styku" kolejnych zdjęć, co może nie razić w rozdzielczości monitorowej, ale na powiększeniu już na pewno nie będzie dobrze wyglądać. Wynika to z faktu, że nie jesteśmy w stanie wystarczająco precyzyjnie dopasować kolejnych zdjęć.

zmontowana panorama

Zmontowana panorama w dużym powiększeniu będzie z pewnością atrakcyjnie prezentować się na ścianie naszego domu!

Kwiaty, owady, zbliżenie oka - kto nie robił takich zdjęć? Funkcja makro w aparacie kompaktowym to jeden z ważniejszych parametrów przy wyborze aparatu. Aby móc robić zdjęcia makro lustrzanką musimy posiadać obiektyw z taką opcją lub odpowiednie akcesoria: pierścienie pośrednie, mieszek mikrofotograficzny lub proste w użyciu specjalne soczewki, które nakręcamy na obiektyw jak filtr.

W aparatach kompaktowych podaje się minimalną odległość od przedniej soczewki obiektywu, wynosi ona zazwyczaj ok 4 cm. Ale czy to wystarcza, aby ocenić czy będziemy mieć dobre zbliżenie? Trudno to ustalić, dlatego, że efekt zbliżenia zależeć będzie od ogniskowej (ustawienie zoomu) i najlepiej to ocenić wykonując próbne zdjęcia. W lustrzankach, odległości podawane na obiektywach mierzone są od matrycy (na korpusie niektórych aparatów, np. w przypadku lustrzanek Nikona, znajduje się odpowiedni znacznik, pokazujący gdzie jest położona matryca).

W "normalnych" warunkach wykonywania zdjęć, odległość aparatu od tego, co fotografujemy mierzy się w metrach, łatwo tu o precyzję. Natomiast w makrofotografii ta precyzja oznacza ustawienie i utrzymanie aparatu z dokładnością co do centymetra a nawet do pojedynczych milimetrów, a kiedy fotografujemy w dużym powiększeniu precyzja sięga ułamków milimetra.

Łatwo sobie zdać sprawę, że wykonanie takiego zdjęcia nie jest proste. Często zdarzać się będą zdjęcia poruszone. Należy bacznie zwracać uwagę na nieprzekraczanie minimalnej odległości fotografowania. Poniżej tej minimalnej odległości aparat nie nastawi już ostrości.

Kilka porad powinno ułatwić wykonanie poprawnych zdjęć:

• w większości aparatów kompaktowych należy włączyć odpowiedni tryb pracy "macro", wybranie programu tematycznego makro da nam żywe kolory i odpowiednią głębię ostrości;
  
• jeżeli jest to możliwe, korzystamy z redukcji wibracji (stabilizacji obrazu), jednak pamiętajmy, że na tak bliskich odległościach działanie redukcji jest mniej efektywne;
  
• aparat powinien być trzymany jak najstabilniej, najlepiej użyć statywu;
  
• przy niewielkich odległościach należy uważać, aby nie doszło do zderzenia przedniej soczewki obiektywu z fotografowanym obiektem;
  
• aby nie spłoszyć np. owadów uważajmy, aby nie zasłonić im światła i użyjmy trybu makro, ale na dłuższej ogniskowej (obiektyw w ustawieniu na tele) - da nam to większy dystans;
  
• użycie wbudowanej lampy błyskowej jest mocno ograniczone, przy małych odległościach nie jest ona w stanie oświetlić całego kadru, może się pojawić cień obiektywu;
  
• automatyczne nastawianie ostrości powinno pracować w trybie ciągłym, dzięki temu aparat uwzględni fakt nawet minimalnej zmiany odległości, gdy robimy zdjęcie z ręki;

Zdjęcia nocne należą do grupy najatrakcyjniejszych zdjęć. Jasno oświetlone miasta dają duże pole do popisu. Ale jak wykonać takie zdjęcie, aby nie wyglądało jak to poniżej?

naświetliły się tylko źródła światła

Najprostszym rozwiązaniem jest uruchomienie aparatu w trybie nocnego fotografowania. Zostanie wyłączona lampa błyskowa, a czułość i czas naświetlania zostaną dobrane tak, aby uzyskać efekt widoczny poniżej (w program o nazwie "Krajobraz nocny" przeznaczony do fotografii nocnej są wyposażone aktualnie dostępne modele z serii Coolpix Nikona - program do zdjęć nocnych znajdziemy w menu, w sekcji programów tematycznych).

program do zdjęć nocnych (długi czas naświetlania)

Jednak nie zawsze możliwe będzie zrobienie zdjęcia z ręki. Może konieczne okazać się użycie statywu. Jeżeli zależy nam na dobrej jakości zdjęcia koniecznie ustawiajmy aparat na statywie i uruchamiajmy go samowyzwalaczem. Czas opóźnienia jest potrzebny, aby ustały drgania aparatu spowodowane naciśnięciem spustu. Do aparatów kompaktowych są produkowane małe poręczne statywy, a nawet niemal kieszonkowe wersje.

Gdy ręcznie sterujemy aparatem, kluczem do sukcesu jest tu przede wszystkim dłuższy czas naświetlania i czułość. Jeżeli zamierzamy zrobić zdjęcie z ręki, to musimy podnieść czułość aparatu na wartość co najmniej 400 ISO (lub więcej) oraz włączyć stabilizację obrazu (redukcję drgań), jednak przy wyższej czułości należy liczyć się z wystąpieniem szumów. Jest to naturalny efekt i jedyne co możemy poradzić w tej sytuacji, to spróbować usunąć szumy w odpowiednim oprogramowaniu, o ile sam aparat nie uporał się z nimi. Przy dużej ilości oświetlenia powinno dać się zrobić nieporuszone zdjęcie. Oczywiście wyłączamy lampę błyskową, gdyż ona nic nie pomoże, jest zbyt słaba, a nawet gdyby miała odpowiednia moc, popsułaby nam świetlne widowisko.

Podobnie jak przy korzystaniu z trybu automatycznego wskazane jest jednak korzystanie ze statywu i to praktycznie zawsze. Nawet bardzo wydajne stabilizacje obrazu nie zagwarantują nieporuszonych zdjęć przy czasach rzędu 1/2 czy 1 sekundy, o dłuższych nie wspominając. Na wyświetlaczu może wyglądać, że jest w porządku, ale przy powiększeniu wyjdzie, że zdjęcie jest jednak poruszone. Korzystając ze statywu warto obniżyć czułość, zmniejszymy w ten sposób poziom szumów wywołanych wysoką czułością. Szumy wywołane długimi czasami naświetlania są mniejsze i zaczynają dokuczać dopiero po kilku sekundowych naświetlaniach.

Jeżeli pomiar światła w aparacie nie dobiera parametrów ekspozycji w sposób zadowalający możemy użyć korekcji ekspozycji. Korygujemy na "+", aby zdjęcie było jaśniejsze, na "-", aby było ciemniejsze.
Ale uwaga! Wcześniej należy neutralnie ustawić wyświetlacz, gdyż źle ustawiony wprowadzi nas w błąd. Jeżeli będzie świecił zbyt jasno możemy pomyśleć, że zdjęcie jest prześwietlone, a gdy zbyt ciemno, że jest niedoświetlone. Dla bezpieczeństwa warto zrobić kilka zdjęć z różnymi ustawieniami. Służy do tego specjalna funkcja "Braketing" - jest ona dostępna w wielu aparatach kompaktowych i lustrzankach.

Z efektem czerwonych oczu spotkał się każdy fotografujący (porównaj zdjęcia poniżej), co zrobić aby efekt ten nie występował? Czy można go usunąć w prosty sposób gdy już wystąpi?
Metod jest kilka w zależności od tego, czy fotografujemy aparatem kompaktowym z wbudowaną lampą błyskową lub lustrzanką, czy korzystamy z dodatkowej zewnętrznej dedykowanej lampy błyskowej.

Czerwone oczy na zdjęciu to efekt odbicia się światła lampy błyskowej od siatkówki oka. Tego efektu nie ma przy świetle dziennym, ale występuje przy błysku lampy, dlaczego?
Światło słoneczne, przy którym najczęściej fotografujemy jest światłem rozproszonym i świeci z góry, cienie rozjaśniane są światłem odbitym. Natomiast lampa błyskowa świeci na wprost i to tuż przy samym obiektywie. Gdy fotografowana osoba patrzy w obiektyw, efekt czerwonych oczu murowany. Im ciemniej, tym źrenice są mocniej otwarte i wystąpienie tego defektu na fotografii pewniejsze.

zdjęcie z lampą błyskową

tryb pracy z lampą błyskową "redukcja czerwonych oczu"

Pierwszą rzeczą jaką należy zrobić to maksymalnie wykorzystać światło zastane. Czyli włączyć całe oświetlenie w pomieszczeniu, w którym wykonujemy zdjęcia. Kolejnym krokiem jest włączenie trybu pracy z lampą błyskową "redukcja czerwonych oczu" (posiada go większość aparatów z wbudowaną lampą błyskową, oraz współczesne dedykowane lampy zewnętrzne). W tym trybie zanim zdjęcie zostanie zrobione, lampa wyemituje kilka przedbłysków, których celem jest spowodowanie przymknięcia się źrenic fotografowanej osoby. Należy pamiętać, że zdjęcie jest robione przy ostatnim błysku, więc nie należy spieszyć się z odkładaniem aparatu.

Przy efektownych ujęciach, gdzie liczy się zaskoczenie fotografowanej osoby, zwłoka wywołana przedbłyskami jest niepożądana. Pracując w trybie zwykłym lampy błyskowej, liczymy się z możliwością pojawienia się czerwonych oczu. Ale usunięcie tego efektu nie stanowi żadnego problemu. Niektóre aparaty kompaktowe posiadają funkcje służące do usuwanie efektu czerwonych oczu z już gotowego zdjęcia, w pozostałych przypadkach po przeniesieniu zdjęć na komputer przy pomocy dedykowanego darmowego programu np. Picture Project (do pobrania na stronie internetowej www.nikon.pl, program dostępny dla zarejestrowanych użytkowników produktów), jednym kliknięciem usuniemy niepożądany efekt. Program przeskanuje zdjęcie i usunie czerwony kolor z oczu.

Posiadacze dodatkowych lamp błyskowych mają oprócz wymienionych wyżej możliwość manewrowania światłem lampy. Jeżeli fotografujemy w pomieszczeniu, które ma biały sufit możemy od niego odbić światło lampy błyskowej. Podobnie można postąpić, gdy jesteśmy blisko ściany. (Posiadacze aparatów marki Nikon mogą pokusić się o skorzystanie z kreatywnego systemu oświetlenia firmy Nikon, który polega na bezprzewodowym sterowaniu lampami błyskowymi. Aby przetestować ten system wystarczy posiadać np. Nikona D80 i jedną zewnętrzną lampę).

świat barw

świat świateł i cieni

Po ustawieniu w aparacie opcji zdjęć czarno-białych, pliki ze zdjęciami zapisywane są w skali szarości i są neutralne kolorystycznie. W serii niektórych aparatów kompaktowych (np. Coolpix marki Nikon) istnieje dodatkowo opcja wykonania zdjęć w sepii (ciepła tonacja zdjęcia, podobnie jak na starych fotografiach rodzinnych) lub w cyjanotypii (chłodny, niebieskawy odcień zdjęcia).

czarno-białe

sepia

cyjanotypia

Fotografując także niektórymi amatorskimi lustrzankami możemy użyć gotowych filtrów (żółty, pomarańczowy, czerwony), jednak nie musimy ich zakładać na obiektyw, ustawiamy je w menu aparatu. Zdjęcie wyjdzie tak, jakby filtr naprawdę został założony na obiektyw. Wymienione wcześniej filtry powodują stopniowy wzrost kontrastu, przyciemnienie nieba, co powoduje mocniejsze pokazanie chmur.

Tak wykonane zdjęcie, prosto z aparatu możemy wydrukować na drukarce zgodnej ze standardem Pict Bridge* lub przekazać do skopiowania w laboratorium fotograficznym. Gdy chcemy uzyskać zdjęcie czarno-białe bez żadnych kolorowych odcieni, wydruk powinniśmy sporządzić z użyciem specjalnego zestawu tuszy. W laboratorium należy poprosić o skopiowanie na specjalnym papierze do odbitek czarno-białych.

Wiele osób tworzy zdjęcia czarno białe przerabiając je z gotowych fotografii kolorowych, wymaga to jednak posiadania umiejętności obsługi odpowiedniego oprogramowania, ponieważ funkcje prostego, automatycznego pozbawiania koloru nie dają zazwyczaj zadowalających rezultatów. Dlaczego warto od razu zdecydować się na tryb czarno-biały? Już sama obserwacja świata w kontekście zdjęć czarno-białych wygląda inaczej, nie "patrzymy" kolorem, nie dostrzegamy barw, zwracamy natomiast uwagę na światło, kontrast, przejścia tonalne. Po pewnym czasie spostrzegamy otaczający nas świat w czerni i bieli i widzimy go tak, jak będzie wyglądał na odbitce.

* obecnie prawie wszystkie drukarki fotograficzne produkowane są w standardzie Pict Bridge, tę informację możesz sprawdzić na opakowaniu drukarki lub w jej instrukcji obsługi;

Zdjęcia wykonywane w warunkach silnego kontrastu oświetlenia niejednokrotnie charakteryzują się słabszą czytelnością szczegółów w cieniach. Przykładem może być niemal każde zdjęcie wykonane pod światło, czyli np. postać na tle jasnego tła. Choć powinno się unikać takich sytuacji, to jednak ze względu na wyjątkowość chwili i charakter pamiątkowy takie zdjęcia powstają.

Aby uratować takie fotografie należy poddać je odpowiedniej obróbce w specjalistycznym oprogramowaniu do obróbki zdjęć. Pamiętajmy, że każde trochę niedoświetlone zdjęcie, które będzie zawierać szczegóły w obrazie można uratować, natomiast zdjęcia pozbawione szczegółów niestety trzeba spisać na straty.

W przypadku aparatów marki Nikon można tego dokonać bez oprogramowania, a także bez komputera - funkcja D-lighting dostępna w trybie przeglądania zdjęć dokona tego za nas automatycznie. Jaśniejsze części zdjęcia zachowują szczegóły, a ciemniejsze są rozjaśnione do odpowiedniego poziomu. Zdjęcia pokazują działanie tej przydatnej w praktyce funkcji. Lewe to oryginał, a prawe jest efektem zastosowania tej funkcji.

przed rozjaśnianiem cieni

po rozjaśnianiu cieni

Rozmazane zdjęcia to problem, z którym spotkał się każdy fotografujący. Jaka jest przyczyna powstawania takich zdjęć? Czy da się temu skutecznie zaradzić?

Kompaktowe aparaty cyfrowe są najczęściej pozbawione wizjera, w związku z czym fotografujemy trzymając aparat przed sobą. Każdemu, choćby minimalnie drżą ręce i te drgania przenoszą się na aparat, to one są przyczyną zdjęć poruszonych, nie zawsze jednak dojdzie do poruszenia zdjęcia, wszystko zależy od czasu naświetlania. Im dłuższej ogniskowej używamy (zakres tele), tym krótszy powinien być czas naświetlania. Trudno o to zadbać, szczególnie gdy mamy do czynienia z małą ilością światła. Można posiłkować się podniesieniem czułości, ale i to często okazuje się niewystarczające.

bez stabilizacji obrazu

ze stabilizacją obrazu

Z pomocą przychodzi technika. Systemy redukcji drgań (stabilizacji obrazu) są dziś obecne w znacznej części aparatów kompaktowych. Ale zanim je omówimy i dowiemy się, na ile są skuteczne, poznajmy kilka żelaznych zasad:

• zawsze staramy się trzymać aparat jak najstabilniej (nie wolno machać aparatem!);
  
• najpierw naciskamy spust migawki do połowy i gdy uzyskamy potwierdzenie nastawienia ostrości delikatnie dociskamy go do końca, starając się nie poruszyć aparatem;
  
• aparat trzymamy nieruchomo aż do momentu faktycznego zrobienia zdjęcia, nie odkładamy go równocześnie z naciśnięciem spustu, zdjęcie jest wykonywane z pewnym opóźnieniem;
  
• gdy mamy do czynienia z bardzo małą ilością światła i nie używamy lampy błyskowej, należy użyć statywu, stabilizacja nigdy go nie zastąpi przy długich czasach naświetlania (np. zdjęcia nocne);
  
• stabilizacja nie ma nic wspólnego z zamrażaniem obiektów ruchomych, gdy fotografujemy ruch potrzebujemy przede wszystkim krótkiego czasu naświetlania!

1. stabilizacja optyczna
   
2. stabilizacja matrycą
   
3. stabilizacja elektroniczna

stabilizacja matrycą
To stosunkowo młody sposób redukowania drgań, polega na kompensacji drgań ruchami matrycy. System czujników wykrywa niepożądane ruchy, a odpowiednie ruchy matrycy w pionie i poziomie przeciwdziałają rozmazaniu zdjęcia. Jest nieco mniej skuteczny niż wcześniej wymieniona stabilizacja optyczna - daje zysk do 3 "działek czasu", co w analogicznym przykładzie jak poprzedni, daje nam możliwość fotografowania przy ok. 1/30 s zamiast przy 1/250 s.

stabilizacja elektroniczna
Najprostszy sposób na "stabilizację" obrazu, stosowana w modelach, gdzie z różnych względów nie ma możliwości zamontowania wcześniej wymienionych technologii. Polega na odpowiedniej obróbce obrazu prowadzącej do uzyskania ostrych krawędzi (w aparatach marki Nikon, wyposażonych w ten typ redukcji drgań, zamontowane są specjalne czujniki rejestrujące drgania i przekazujące te informacje do komputera aparatu). Zysk przy stabilizacji elektronicznej wynosi do 2 "działek czasu".

Cały świat jest w ruchu, nasze otoczenie bezustannie się zmienia, a my próbujemy uwiecznić te najważniejsze chwile na pamiątkę. Fotografujemy. Zakładamy albumy rodzinne. Ale jaki jest z nich pożytek, gdy z zawartości ledwo możemy się domyśleć co znajduje się na zdjęciu? Zawody sportowe dziecka, wyścigi samochodowe - momenty gdy to, co fotografujemy porusza się czasem nawet bardzo szybko. Niekiedy jest to zbyt duża prędkość, innym razem zawodzi nasz refleks lub okazuje się, że sprzęt jest zbyt wolny. Jak sobie poradzić w takich sytuacjach?

Fotografowanie ruchomych obiektów z zasady wymaga pewnej wprawy i odpowiedniego sprzętu albo dużej dozy szczęścia ;). Jeżeli nie chcemy szczegółowo zajmować się problematyką związaną z takimi zdjęciami, w aparacie ustawiamy program sportowy, który działa tak, aby utrzymać możliwie krótki czas naświetlania. Nie zagwarantuje to nam 100% udanych zdjęć, szczególnie gdy warunki oświetleniowe nie będą najlepsze. Dodatkowo polepszenie uzyskanych efektów da podwyższenie czułości do 400 ISO lub wyżej, o ile aparat nie zrobi tego automatycznie.

zdjęcie wykonane programem sportowym

Spośród technik fotografowania poruszających się obiektów, wyróżnimy dwie najbardziej przydatne w praktyce: wcześniejsze ustawienie kadru i czekanie na właściwy moment oraz prowadzenie obiektu.

Pierwszy sposób polega na ustawieniu zaplanowanego kadru i czekaniu, aż interesujący nas obiekt znajdzie się we właściwym miejscu. Sprawdzi się to w sytuacjach przewidywalnych, kiedy mamy pewność, że np. samochód pojawi się w obszarze kadru, itp. Stosując tę metodę należy jednak uwzględnić opóźnienie wyzwolenia migawki w stosunku do naciśnięcia spustu. W lustrzankach reakcja jest bardzo szybka, natomiast w niektórych aparatach kompaktowych może minąć więcej niż sekunda, zanim wyzwoli się migawka, szczególnie gdy włączy się dodatkowo lampa błyskowa.

Czy możemy coś zaradzić? Pierwszym sposobem jest wcześniejsze wyzwolenie spustu, czyli niejako przewidujemy sytuację, i tu musimy mieć wprawę i szczęście, aby się udało, bo o gwarancji udanego zdjęcia nie może być tutaj mowy. Drugi sposób wykorzystuje seryjne robienie zdjęć. Ustawiamy ten tryb pracy aparatu, następnie naciskamy spust zanim nastąpi właściwy moment i zwalniamy go, gdy już jest po wszystkim. W ten sposób, jeśli od strony ustawień wszystko poszło ok. mamy serię zdjęć, z których możemy wybrać tylko te najlepsze, a resztę usunąć. Ta metoda daje niemal 100% pewności, ale warto najpierw poćwiczyć, zanim będziemy robić ważne zdjęcia. Ilość wykonanych zdjęć zależeć będzie od konkretnego modelu. Najszybsze kompakty wykonują ponad 2 klatki na sekundę.

Natomiast prowadzenie obiektu polega na utrzymywaniu go cały czas w kadrze i wyzwalaniu migawki w odpowiednich momentach, tu też warto wypróbować zdjęcia seryjne. Przy tym sposobie fotografowania warto włączyć stabilizację obrazu (redukcje drgań) - zniweluje ona drgania naszych rąk, ale nie wpłynie na to, jak wyjdzie fotografowany ruchomy obiekt! Nie skoryguje tego, że obiekt się porusza - to zadanie krótkiego czasu naświetlania, o czym trochę później.

Należy pamiętać, że korzystając z wbudowanej lampy błyskowej, będziemy raczej fotografować w trybie zdjęć pojedynczych, seryjne fotografowanie jest możliwe lustrzankami z zewnętrzną dedykowana lampą błyskową.

Kluczem do pełnego sukcesu, aby uzyskać obraz na którym to co chcemy uwiecznić nie rozmaże się, jest odpowiednio krótki czas naświetlania. Spróbujmy zrozumieć, co w praktyce oznacza to skomplikowane pojęcie. Pamiętajmy, że użycie lampy błyskowej z reguły wystarczy do zamrożenia ruchu, jednak nie zawsze jest możliwe fotografowanie przy takim źródle światła, poza tym nie jest to najlepsze oświetlenie. To jak krótki czas naświetlania powinien być dobrany, przy założeniu, że aparat jest nieruchomy i stabilny, zależy w zasadzie od trzech parametrów: kierunku poruszania się fotografowanego obiektu w stosunku do aparatu (osi optycznej obiektywu), jego prędkości oraz odległości.

Przyjrzyjmy się ilustracji:

Przedstawia ona zależność wzajemnego położenia aparatu i ruchomego obiektu względem czasu naświetlania. I tak dla przykładu, w sytuacji gdy fotografujemy jadący samochód w poprzek osi optycznej obiektywu, powinniśmy zastosować czas rzędu 1/1000 sekundy, dla tego samego obiektu poruszającego się niemal wzdłuż osi optycznej, bezpieczny czas wydłuża się do 1/250 s - to dla odległości ok 20 m. Dla mniejszego dystansu, czasy będą odpowiednio krótsze, dla większej odległości, czasy ulegną stosownemu wydłużeniu. W podręcznikach do fotografii można spotkać gotowe tabele, jednak mają one charakter poglądowy i z tymi parametrami należy poeksperymentować oraz wspierać się dodatkowo na własnych doświadczeniach.